پنجاه و یکمین نشست علمی مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران با همکاری گروه بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی تهران، روز سه‌شنبه ۲۳ تیرماه ۱۴۰۵ با موضوع «مروری بر بیماری‌های لایم و تب‌های بازگرد؛ از میکروب‌شناسی تا بالین» در مجتمع بیمارستانی امام خمینی (ره) دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد. در این نشست علمی، آخرین یافته‌های علمی در زمینه میکروب‌شناسی، اپیدمیولوژی، تظاهرات بالینی، تشخیص و درمان بیماری لایم و تب‌های بازگرد مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

در ابتدای نشست، آقای دکتر صابر اسمعیلی (رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران)، به تاریخچه بیماری لایم و باکتری‌های عامل این بیماری پرداختند و بیان کردند که بیماری لایم شایع‌ترین بیماری منتقله از طریق کنه در نیمکره شمالی است که توسط اسپیروکت‌های کمپلکس بورلیا بورگدورفری سنسولاتو ایجاد می‌شود. ایشان ضمن معرفی مهم‌ترین ناقلان بیماری، شامل کنه‌های سخت جنس اکسودس، به چرخه طبیعی انتقال عامل بیماری میان کنه‌ها و مخازن حیوانی، به‌ویژه جوندگان کوچک و پرندگان، اشاره کردند و تأکید نمودند که انسان یک میزبان تصادفی و انتهایی بوده و نقشی در تداوم چرخه انتقال بیماری ندارد. در ادامه، ایشان اپیدمیولوژی بیماری لایم، پراکنش جغرافیایی گونه‌های مختلف بورلیا های لایم و ناقلین آن در آمریکای شمالی، اروپا و آسیا را تشریح نموده و با اشاره به بار بیماری لایم، عنوان نمودند که سالانه بیش از یک میلیون مورد ابتلا به بیماری لایم در جهان گزارش می‌شود.

در ادامه این نشست، رئیس مرکز تحقیقات بیماری های نوپدید به تشریح سایر بیماری های ایجاد شود توسط باکتری جنس بورلیا یعنی بیماری تب‌های بازگرد ناشی از بورلیا پرداختند و بیان کردند که این بیماری‌ها از نظر اپیدمیولوژی به سه گروه شامل تب بازگرد منتقله توسط کنه‌های نرم، تب بازگرد منتقله توسط شپش و تب بازگرد منتقله توسط کنه‌های سخت تقسیم می‌شوند. ایشان ضمن معرفی گونه‌های مهم بورلیا  ایجاد کننده تب بازگرد (از جمله بورلیا رکورنتیس، بورلیا دوتنی، بورلیا هرمسی، بورلیا پرسیکا و بورلیا میاموتویی)، به اپیدمیولوژی، میزبانان، ناقلین، چرخه های انتقال و پراکنش جغرافیایی هر یک از بیماری های تب های بازگرد پرداختند.

در ادامه این نشست، آقای دکتر سیروس جعفری (استاد بیماری‌های عفونی و گرمسیری و مدیر گروه بیماری های عفونی دانشگاه علوم پزشکی تهران) تظاهرات بالینی بیماری لایم را مورد بررسی قرار دادند و بیان کردند که این بیماری در مراحل مختلف با علائمی نظیر اریتم مهاجر، تب، خستگی، سردرد، دردهای عضلانی و مفصلی، درگیری سیستم عصبی، قلب و مفاصل تظاهر می‌یابد و در صورت عدم درمان می‌تواند با عوارض دیررس همراه شود. ایشان همچنین تظاهرات بالینی تب‌های بازگرد را شامل حملات مکرر تب، لرز، تعریق، سردرد، دردهای عضلانی، تهوع، بزرگی کبد و طحال و در موارد شدید، درگیری سیستم عصبی مرکزی، خونریزی و نارسایی چنداندامی تشریح کردند و علت عودهای مکرر بیماری را تغییرات مکرر آنتی‌ژنی باکتری عنوان نمودند. در بخش درمان، آقای دکتر جعفری بیان کردند که درمان بیماری لایم بر اساس مرحله بیماری انجام می‌شود و داکسی سایکلین، آموکسی سیلین و سفوروکسیم آکسیتیل از درمان‌های اصلی موارد بدون عارضه هستند و در بیماران مبتلا به درگیری عصبی یا قلبی، سفتریاکسون به‌صورت وریدی توصیه می‌شود. همچنین برای درمان تب‌های بازگرد، بسته به وضعیت بیمار، داکسی سایکلین ، تتراسایکلین ، پنی سیلین یا سفتریاکسون مورد استفاده قرار می‌گیرد. ایشان ضمن اشاره به Jarisch–Herxheimer reaction پس از شروع درمان، بر لزوم پایش دقیق بیماران در ساعات اولیه درمان تأکید کردند.

در بخش پایانی این نشست علمی، آقای دکتر اسمعیلی بصورت اختصاصی روش‌های تشخیص آزمایشگاهی بیماری های لایم و تب‌های بازگرد را بطور کامل تشریح نموده و نمونه های مورد نیاز برای تشخیص آزمایشگاهی و مزایا و محدودیت های هر یک از این تست های تشخیصی را با توجه به نوع و فرم بیماری بیان نمودند. همچنین ایشان، در مورد تفسیر تست نتایج آزمایشگاهی بیماری لایم و بیماری تب های بازگرد توضیحاتی را ارائه نمودند و تاکید کردند که حتما این نتایج آزمایشگاهی باید در کنار یافته‌های بالینی و اپیدمیولوژیک تفسیر شوند.

در پایان جلسه، شرکت‌کنندگان به تبادل نظر درباره وضعیت بیماری‌های لایم و تب‌های بازگرد، چالش‌های تشخیص، ضرورت ارتقای آگاهی جامعه پزشکی، تقویت نظام مراقبت بیماری‌های منتقله توسط کنه‌ها و توسعه ظرفیت‌های تشخیصی کشور پرداختند. در جمع‌بندی نشست تأکید شد که با توجه به گسترش زیستگاه ناقلان در اثر تغییرات اقلیمی، افزایش تماس انسان با کنه‌ها و اهمیت تشخیص و درمان به‌موقع، تقویت برنامه‌های مراقبت، توسعه روش‌های تشخیصی و افزایش آگاهی کادر درمان، نقش مهمی در کاهش بار این بیماری‌ها و پیشگیری از بروز عوارض آن‌ها خواهد داشت.

شایان ذکر است که چند نشست علمی اخیر مرکز تحقیقات بیماری های نوپدید و بازپدید بنابردرخواست و اعلام نیاز گروه بیماری های عفونی دانشگاه علوم پزشکی تهران به منظور گسترش همکاری آزمایشگاه های تشخیصی انستیتو پاستور ایران با گروه های بالینی و نیز شناخت هر چه بهتر بیماری های باکتریایی مهم زئونوز اندمیک کشور برای کارکنان نظام سلامت برگزار شده است.