«بسمه تعالی»
انستیتو پاستور ایران، بهعنوان یکی از قدیمیترین نهادهای علمی و بهداشتی کشور با بیش از یک قرن سابقه (تأسیس ۱۲۹۹) و عضو شبکه بینالمللی پاستور، همواره در زمره معتبرترین و شناختهشدهترین مراکز علمی، پژوهشی و سلامتمحور ایران قرار داشته است. این مؤسسه از بدو تأسیس تاکنون، رسالت خود را بر ارتقای سلامت عمومی، پیشگیری و کنترل بیماریهای واگیر، توسعه پژوهشهای راهبردی حوزه سلامت، تولید واکسن و فرآوردههای زیستی، و تربیت نیروی انسانی متخصص متمرکز ساخته است.
انستیتو پاستور ایران در طول تاریخ پرافتخار خود، با تولید انواع واکسن و کیتهای تشخیصی، و با دارا بودن آزمایشگاه های تخصصی تشخیصی و انجام تحقیقات بر اساس نیازهای واقعی جامعه، پیشرو در کنترل بیماری هایی نظیر آبله، وبا، طاعون، حصبه، تب های راجعه، هاری، سل، هپاتیت، تب های خونریزی دهنده ویروسی و کووید-۱۹ و پیشگام در پایش بیماری های نوپدید و بازپدید بوده است. این نهاد علمی، در مقاطع حساس تاریخ معاصر، همواره در خط مقدم مقابله با تهدیدات سلامت عمومی کشور حضور داشته و نقشی تعیینکننده در حفظ جان میلیونها ایرانی ایفا کرده است. تاریخ درخشان این موسسه، شاهد صحنههای تلاش و ایثار متخصصان متعهد ایرانی بوده است. در بیش از یک قرن حیات انستیتو پاستور ایران، گروهی از کارشناسان این موسسه در جریان ماموریتهای میدانی در گوشه و کنار کشور و در حال انجام تحقیقات آزمایشگاهی برای ریشهکنی بیماریهای واگیر، جان خود را از دست دادهاند و انستیتو پاستور ایران همیشه مرجعی اثرگذار در ارتقای بهداشت و سلامت عمومی کشور بوده است.
انستیتو پاستور ایران دارای مدیریت خدمات تخصصی سلامت است، که هدایت و راهبری آزمایشگاههای مرجع و همکار مرجع کشوری این انستیتو را به عهده دارد که خدمات تشخیصی تخصصی به سیستم بهداشتی کشور و مرکز مدیریت بیماریهای واگیر ارائه میدهد. در این مجموعه دو مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت ، 13 آزمایشگاه مرجع کشوری و 3 آزمایشگاه همکار مرجع به عنوان بازوی تشخیصی کشور در حوزههای تخصصی خود عمل میکنند. مراکز همکار سازمان جهانی بهداشت شامل آزمایشگاه ر فرنس هاری و آز مایشگاه بیماری های منتقله از ناقلین و آزمایشگاههای مرجع کشوری انستیتو پاستور ایران شامل آزمایشگاههای سیاه سرفه، دیفتری، طاعون، تولارمی، تب کیو، تب خونریزی دهنده کریمه کنگو، هاری، کووید۱۹، مالاریا، اشیریشیا کلی، تشخیص پیش از تولد، بیوشیمی و آزمایشگاههای همکار مرجع شامل آزمایشگاههای آنفلوانزا، هپاتیت و ایدز است. علاوه بر موارد یاد شده، آزمایشگاههای سل و تحقیقات ریوی و همچنین قارچ شناسی نیز به عنوان مراکز ارائه خدمت بهداشتی به بیماران در حال فعالیت هستند. علاوه بر آزمایشگاههای مرجع و همکار مرجع، در خصوص بیماریهایی که به صورت معمول در سیستمهای دانشگاهی قابل شناسایی نیستند و بیماریهایی نظیر لپتوسپیروز، لیشمانیوز، بورلیا، بارتونلا و ریکتزیا نیز در مجموعه آزمایشگاههای انستیتو مورد تشخیص قرار میگیرندآزمایشگاه مرجع در انستیتو پاستور ایران علاوه بر اقدامات تشخیصی تحقیقات و پایشهای مرتبط با این بیماریها را نیز انجام میدهند که به بهبود شرایط بهداشتی کشور کمک میکنند.
برای این آزمایشات تخصصی نظیر کشت و جداسازی باکتری عامل بیماریهایی نظیر سیاه سرفه، طاعون و تولارمی و یا بیماریهای ویروسی نظیر هاری، آزمایشگاهی که در کشور بتواند این آزمایشات را انجام بدهد در دسترس نیست. تشخیص بیماریهای آربوویروسی (بیماری های ویروسی منتقله از حشرات) هم نیاز به تجهیزات خاص دارد که در هر مرکزی نمیشود راه اندازی کرد؛ کشت ویروسهای آنفلوآنزا هم فقط در مراکز خاصی در کشور انجام میشود. در مورد سل و بیماریهای قارچی هم آزمایشهای آنتیبیوگرام فقط در انستیتو پاستور ایران و برخی آزمایشگاههای محدود دیگر کشور، انجام میشود. یکی از به روزترین آزمایشگاههای انستیتو پاستور ایران، آزمایشگاه تعیین توالی است که به توالییابی نسل جدید (NGS) مجهز شده است.
آزمایشگاههای مرجع کشوری انستیتو پاستور ایران هزینهای برای انجام آزمایشات دریافت نمیکنند. آزمایشگاههایی نظیر آربوویروسها و تبهای خونریزی دهنده ویروسی یا آزمایشگاههای طاعون، تولارمی و تب کیو، سیاه سرفه، مالاریا، بیوشیمی نمونههایشان را از شبکههای بهداشتی درمانی دانشگاههای علوم پزشکی کشور دریافت میکنند؛ حتی در بعضی آزمایشگاهها مانند آزمایشگاه مرجع کشوری سیاه سرفه و دیفتری، خدمت اضافه هم به مراکز بهداشتی ارائه میشود؛ به عنوان مثال محیط کشت انتقالی این باکتری به این مراکز تحویل داده میشود تا نمونهگیری و ارسال به صورت استاندارد انجام گیرد. در عین حال شعبه انستیتو پاستور ایران در آمل خدمات تخصصی تشخیصی هاری و لپتوسپیروز و شعبه انستیتو پاستور ایران در اکنلو همدان، خدمات تخصصی بیماریهای نوپدید و
بازپدید و بالاخص طاعون، تولارمی و تب کیو را انجام میدهد.
علاوه بر بخشها و پایگاههای تحقیقاتی انستیتو پاستور ایران، مجتمع تولیدی-تحقیقاتی این مؤسسه واقع در منطقه گرمدره کرج، با تولید واکسن های هپاتیت ب نوترکیب، ب.ث.ژ، کرونا (پاستوکووک)، و هاری دامی، تولید مایع غلیظ اینتراوزیکال ب.ث. ژ (پاستوسیس)، تولید انواع محلول تزریقی با حجم کم، تولید حیوانات آزمایشگاهی مختلف، ساخت محیطهای کشت سلولی و میکروبی، تولید انواع آنتیژن تست ویدال و آنتیژن رایت و کیت تشخیص ویبریو کلرا، تولید آب خالص و آب تزریقی، فرمولاسیون محصولات نوترکیب، و واکسنها بهصورت مایع و لیوفیلیزه تحت شرایط آسپتیک، نقشی مهم در پیشگیری و تشخیص بیماریهای واگیر ایفا میکند. جای واکسن سل (BCG) بر بازوی بسیاری از ایرانیان، نمادی ماندگار از پیوند تاریخی انستیتو پاستور ایران با سلامت مردم و نشانی از نقش عمیق و ماندگار این مؤسسه در زندگی نسلهای مختلف ایرانیان است.
با شروع اپیدمی کووید۱۹ در ایران، صحنه آزمون بزرگ دیگری برای این موسسه تحقیقاتی رقم خورد. انستیتو پاستور ایران بر اساس رسالت تاریخی و وظیفه ملی خود، در صف اول تشخیص و کنترل کروناویروس قرار گرفت و مسئولیت کمیته کشوری تشخیص کروناویروس را به عهده گرفت و همزمان واکسن تولید مشترک این موسسه و انستیتو فینلای کوبا، نجات بخش جان میلیون ها نفری بود که این واکسن را دریافت کردند.
تا به امروز، آزمایشگاههای مرجع و همکار مرجع انستیتو پاستور ایران و همچنین تیم پاسخ سریع بیماریهای عفونی انستیتو پاستور ایران بر اساس نیازهای تشخیصی کشور پیش رفته است و اگر نیازی برای کشور بوجود آمده و آزمایشگاه مرجع سلامت و مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت از انستیتو پاستور ایران خدمت تخصصی خاصی را مطالبه کرده است، این موسسه در انجام این مهم دریغ نکردهاست. فعالیت های آزمایشگاهی انستیتو پاستور ایران در زمینه بیماری های واگیر در چارچوب استاندارد های بین المللی ایمنی زیستی و آزمایشگاه های طبی (ISO 15189) و باهدف ارائه خدمات تشخیصی به وزارت بهداشت انجام می شود و هر گونه کشت و تولید فراورده های خطرناک زیستی با کاربرد دوگانه بر اساس استاندارد های ایمنی زیستی این مرکز "ممنوع" می باشد. به عنوان مثال هر گونه فعالیت در حوزه بیماری های طاعون، سیاه زخم، سل مقاوم، بوتولیسم و عفونت های، ویروسی، باکتریایی و قارچی محدود به تشخیص آزمایشگاهی نمونه های بیماران ارسال شده توسط وزارت بهداشت و دانشگاه های علوم پزشکی کشور می باشد که یکی از رسالت های اصلی انستیتو پاستوراز ابتدای تاسیس بوده است.
یکی از خدمات تخصصی این آزمایشگاه های مرجع و بهداشتی، طراحی و توزیع کیتهای تشخیصی می باشد و در چند سال اخیر در تولید کیت های تشخیصی برای بیماری هایی نظیر وبا، کووید۱۹، آنفلوآنزا، آبله ام، و لپتوسپیروز، انستیتو پاستور ایران توانسته است کیت های تشخیصی را در شبکه آزمایشگاهی دانشگاههای علوم پزشکی کشور توزیع کند.
در سطح بین المللی نیز انستیتو پاستور ایران یک نهاد معتبر می باشد به طوریکه این مرکز عضو شبکه جهانی پاستور می باشد که شامل 33 موسسه در 25 کشور در 5 قاره است. همچنین انستیتو پاستور ایران دارای همکاری تنگاتنگ با سازمان جهانی بهداشت بوده است. به طوریکه در گذشته ریشه کنی بیماری آبله در ایران و کشورهای منطقه با همکاری نزدیک این مرکز و سازمان جهانی بهداشت و به کمک واکسن های تولید شده در انستیتو پاستور ایران محقق گردیده است. همچنین در حال حاضر انستیتو پاستور ایران میزبان 2 مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت در زمینه بیماری هاری و بیماری های منتقل شونده از طریق ناقلین می باشد. این موسسه در طول فعالیت خود، صادرات واکسن و محصولات خود را به کشورهای مختلف انجام داده است و برنامه های آموزشی و تحقیقاتی مشترک بین المللی زیادی را برگزار کرده است.از منظر حقوق بینالملل نیز ایران از سال ۱۳۵۱ به کنوانسیون منع توسعه، تولید و انباشت سلاحهای بیولوژیک پیوسته و همواره بر تعهد خود به مفاد این کنوانسیون تأکید داشته است. انستیتو پاستور ایران نیز بهعنوان نهادی علمی و بهداشتی، تمامی فعالیتهای خود را در چارچوب همین تعهدات ملی و بینالمللی انجام داده است. حضور و همکاری متخصصان این مؤسسه در برنامهها و ساختارهای تخصصی سازمان جهانی بهداشت و دیگر نهادهای بینالمللی و همچنین بازدید های منظم کارشناسان نهاد های بین المللی خود گواهی روشن بر شفافیت، اعتبار علمی و پایبندی این مجموعه به استانداردهای جهانی است.
در خصوص آسیبهای ناشی از حوادث اخیر، اگرچه ساختمان اصلی این موسسه در 23 هزار مترمربع از شکل عملیاتی خارج گردید، اما این موسسه خدمات اصلی تشخیصی خود را همچنان حفظ کرده است. لازم به ذکر است که آسیب های اخیر، که شامل تخریب بعضی از ساختمان ها و آسیب جدید به بعضی از ابنیه و آزمایشگاه ها و بسیاری از تجهیزات بوده است، بر ظرفیتهای انستیتو در حوزه تشخیص بیماریها، و پاسخ به بحرانهای سلامت، که در بالا به اهم آن ها اشاره شد، اثرگذار بوده است.
انستیتو پاستور ایران انتشار گزارش هایی که اخیرا و بعد از آسیب به این موسسه انجام شده است و مبتنی بر تحریف واقعیت، القای ارتباطات بیاساس، تفسیرهای غیرعلمی و نادیده گرفتن مأموریت واقعی این مؤسسه است، اقدامی در راستای تخریب اعتبار یک نهاد ملی علمی و بهداشتی ارزیابی میکند؛ که در نهایت میتواند اعتماد عمومی به زیرساختهای سلامت کشور را هدف قرار دهد. با این وجود انستیتو پاستور ایران بر تداوم مسیر علمی، تخصصی و انسانی خود در خدمت به سلامت مردم ایران همچنان تأکید میورزد.