چهل‌وهشتمین نشست علمی مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران با همکاری گروه بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با موضوع «مروری بر اپیدمیولوژی، وضعیت فعلی و پیامدهای بهداشتی هانتاویروس‌ها» روز سه‌شنبه ۲۹ اردیبهشت‌ماه از ساعت ۱۴ تا ۱۶ در پایگاه تجریش انستیتو برگزار شد. این نشست با حضور اعضای هیئت علمی، پژوهشگران، دانشجویان و کارشناسان دانشگاه‌ها و مراکز مختلف کشور به‌صورت حضوری و آنلاین برگزار گردید.

در ابتدای برنامه، دکتر صابر اسمعیلی، رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید، به مرور وضعیت فعلی هانتاویروس‌ها و طغیان اخیر مرتبط با کشتی کروز هلندی پرداخت و «اینفودمی»، انتشار اطلاعات نادرست درباره راه‌های انتقال بیماری و ایجاد نگرانی عمومی در شرایط اضطراری را از چالش‌های مهم مدیریت بیماری‌های نوپدید برشمرد.

سپس دکتر احسان مصطفوی، استاد اپیدمیولوژی و رئیس انستیتو پاستور ایران، به‌عنوان نخستین سخنران، به ظرفیت بالقوه هانتاویروس‌ها برای ایجاد اپیدمی‌ها و حتی پاندمی‌های آینده اشاره کرد و گفت: هانتاویروس‌ها به‌دلیل منشأ حیوانی، RNA ویروس بودن، قابلیت جهش و گزارش‌های اخیر انتقال انسان به انسان، مورد توجه جدی نظام‌های سلامت جهانی قرار گرفته‌اند. وی با اشاره به طغیان اخیر هانتاویروس مرتبط با کشتی کروز با مبدأ آرژانتین، توضیح داد که سازمان جهانی بهداشت سطح هشدار این رخداد را پایین ارزیابی کرده و در حال حاضر نگرانی جدی در سطح بین‌المللی اعلام نکرده است. دکتر مصطفوی همچنین یادآور شد که فعالیت‌های مرتبط با هانتاویروس‌ها از سال ۱۳۹۲ در آزمایشگاه آربوویروس انستیتو پاستور ایران آغاز شده است.

در ادامه، دکتر محمدرضا صالحی، دانشیار بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی تهران، به تفاوت تظاهرات بالینی هانتاویروس‌ها بر اساس نوع ویروس، گونه جونده ناقل و شرایط اقلیمی اشاره کرد و توضیح داد که طیف بالینی بیماری از فرم‌های خفیف تا موارد شدید و کشنده متغیر است. وی تأکید کرد که هانتاویروس‌های «دنیای قدیم» (آسیا و اروپا) عمدتاً موجب سندرم‌های تب هموراژیک با درگیری کلیوی می‌شوند، در حالی‌که هانتاویروس‌های «دنیای جدید» در قاره آمریکا با سندرم‌های شدید ریوی–قلبی همراه هستند که می‌توانند مرگ‌ومیری در حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد داشته باشند.

خانم دکتر فهیمه باقری امیری، استادیار اپیدمیولوژی و رئیس بخش اپیدمیولوژی و آمار زیستی انستیتو پاستور ایران، در بخش بعدی نشست، ابعاد مختلف اپیدمیولوژیک بیماری‌های هانتاویروسی و عوامل مؤثر بر انتقال و گسترش آن‌ها را تشریح کرد. او با تأکید بر نقش کلیدی مخازن حیوانی، به‌ویژه جوندگان و در برخی موارد خفاش‌ها، ایجاد نظام پایش فعال جوندگان را برای کنترل بیماری‌های مرتبط با هانتاویروس‌ها ضروری دانست. وی در پاسخ به پرسش «آیا هانتاویروس می‌تواند کاندیدای پاندمی آینده باشد؟» با بررسی ابعاد اکولوژیک، اپیدمیولوژیک و بیولوژیک، احتمال بروز پاندمی ناشی از این ویروس‌ها را پایین ارزیابی کرد، هرچند ویژگی‌هایی مانند انتقال از راه تنفس، سطح ایمنی جمعیت، گیرنده‌های سلولی میزبان و شرایط محیطی را در تغییر این خطر مؤثر دانست.

در پایان، دکتر محمدحسن پوریای ولی، استادیار ویروس‌شناسی پزشکی و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران، درباره ویروس‌شناسی و تشخیص آزمایشگاهی هانتاویروس‌ها سخنرانی کرد. او با اشاره به تاریخچه شناسایی این ویروس‌ها، گفت تاکنون حدود ۴۰ گونه هانتاویروس شناسایی شده که ۲۲ گونه آن‌ها توانایی ایجاد بیماری در انسان را دارند و برآورد می‌شود سالانه حدود ۲۰۰ هزار مورد ابتلا در جهان رخ دهد، اگرچه تنها حدود نیمی از آن‌ها گزارش می‌شود. وی با تأکید بر این‌که علائم بالینی اغلب غیر اختصاصی و دوره وایرمی کوتاه است، تصریح کرد که تشخیص دقیق، نیازمند استفاده از روش‌های آزمایشگاهی مناسب و استاندارد است.