پنجاه‌وسومین نشست علمی مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران با همکاری مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، روز چهارشنبه ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۵، با موضوع "مروری بر آخرین وضعیت بیماری تب نیل غربی در جهان" در سالن ابن‌سینا انستیتو پاستور ایران برگزار شد. این نشست با حضور جمعی از متخصصان، اعضای هیئت علمی و پژوهشگران حوزه‌های بیماری‌های عفونی، اپیدمیولوژی، ویروس‌شناسی و علوم آزمایشگاهی برگزار شد و طی آن، آخرین یافته‌ها، روندهای اپیدمیولوژیک و چالش‌های مرتبط با ویروس نیل غربی از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفت. محورهای اصلی نشست شامل ویروس‌شناسی و میکروب‌شناسی، اپیدمیولوژی، مخازن و چرخه انتقال، تظاهرات بالینی، تشخیص آزمایشگاهی، مراقبت بیماری و رویکرد سلامت واحد بود.

در ابتدای نشست، دکتر صابر اسمعیلی (رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران)، ضمن خوشامدگویی به حاضرین، بر اهمیت ویروس نیل غربی به‌عنوان یک تهدید مهم اپیدمیولوژیک تأکید کردند. ایشان با اشاره به تغییرات اقلیمی، افزایش دما، تغییرات اکوسیستم و جابه‌جایی و گسترش پراکنش ناقلین، بیان کردند که تب نیل غربی را نمی‌توان صرفاً یک بیماری اندمیک در یک منطقه محدود در نظر گرفت، بلکه این بیماری می‌تواند به‌عنوان یک تهدید نوپدید و بازپدید با ظرفیت ایجاد طغیان و گسترش جغرافیایی مطرح می باشد.

در ادامه نشست، دکتر فهیمه باقری امیری، استادیار اپیدمیولوژی و رئیس بخش اپیدمیولوژی و آمار زیستی انستیتو پاستور ایران، به بررسی ابعاد اپیدمیولوژیک ویروس نیل غربی پرداختند. ایشان در ابتدای ارائه خود، مروری بر تاریخچه ظهور و گسترش ویروس نیل غربی در دنیا را ارائه کردند. ایشان ضمن تشریح چرخه انتقال ویروس نیل غربی، نقش اصلی پرندگان به‌عنوان مخزن طبیعی و پشه‌ها، به‌ویژه گونه‌های جنس کولکس بعنوان ناقل اصلی در چرخه انتقال ویروس مورد بحث قرار دادند و اشاره نمودند که انسان و اسب عمدتاً به‌عنوان میزبانان انتهایی شناخته می‌شوند. ایشان، طغیان‌ها و روند گسترش ویروس نیل غربی در مناطق مختلف آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکا مورد بررسی قرار داده و روند افزایش گزارش موارد انسانی را طی سال های اخیر بویژه در سال 2026 به‌عنوان هشداری برای تقویت نظام‌های مراقبت و آمادگی در برابر این بیماری دانستند.

در بخش دیگری از نشست، دکتر شهرام حبیب‌زاده، استاد بیماری‌های عفونی و گرمسیری و معاون فنی مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، به تشریح بیماری‌زایی و نحوه انتقال ویروس نیل غربی، ویژگی‌های بالینی و روند بیماری را مورد بررسی قرار دادند. ایشان همچنین بر اهمیت توجه به گروه‌های سنی در معرض خطر، به‌ویژه سالمندان، تأکید کردند و موضوع پیشگیری و واکسیناسیون را نیز مورد اشاره قرار دادند. ایشان بر ضرورت تعریف معیارهای مشخص برای ایجاد و توسعه نظام مراقبت ویروس نیل غربی در کشور تأکید کردند. دکتر حبیب‌زاده همچنین ضرورت نگاه آینده‌نگرانه به این بیماری را مورد تأکید قرار دادند و ایجاد یک نظام دیده‌بانی بالینی و اپیدمیولوژیک را برای شناسایی به‌موقع موارد و واکنش مؤثر در زمان طغیان ضروری دانستند.

در ادامه نشست، دکتر پوریا ولی، استادیار ویروس‌شناسی پزشکی مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران، به ارائه مباحث ویروس‌شناسی و تشخیصی ویروس نیل غربی پرداختند. ایشان در ابتدای ارائه، طبقه‌بندی و نام‌گذاری ویروس را تشریح کردند و سپس به روش‌های مختلف تشخیص آزمایشگاهی عفونت پرداختند. ایشان روش‌های سرولوژیک و مولکولی را از مهم‌ترین ابزارهای تشخیصی معرفی کردند و با توجه به امکان واکنش متقاطع سرولوژیک میان این گروه از ویروس ها، بر ضرورت استفاده از آزمون‌های تأییدی برای افزایش اختصاصیت تشخیص تأکید کردند. همچنین با توجه به کوتاه بودن دوره وایرمی، اهمیت زمان مناسب نمونه‌گیری در تشخیص مولکولی مورد توجه قرار گرفت. در مواردی که پیگیری سرولوژیک ضرورت داشته باشد، مقایسه نمونه‌های سرمی در فواصل زمانی مناسب می‌تواند به تفسیر دقیق‌تر پاسخ ایمنی و تأیید تشخیص کمک کند.

در بخش پایانی نشست، دکتر سروش سرمدی، دکترای ویروس‌شناسی انستیتو پاستور ایران، آخرین اطلاعات مربوط به اپیدمیولوژی ویروس نیل غربی، مخازن حیوانی و انسانی و چرخه انتقال ویروس رادر ایران ارائه کردند. ایشان با تشریح مخازن و میزبانان مرتبط با ویروس، چرخه تکاملی و انتقال آن را در طبیعت توضیح دادند و نقش پرندگان و ناقلین را در حفظ و انتشار ویروس مورد بررسی قرار دادند. در ادامه، وضعیت فراوانی و پراکندگی ویروس نیل غربی در ایران و شواهد موجود درباره گردش ویروس در کشور مورد بحث قرار گرفت. همچنین مسیرهای انتقال ویروس و ارتباط میان مخازن، ناقلین و جمعیت انسانی تشریح شد.